Οι καιροί αλλάζουν - το μέλλον έχει καταλήξει πλέον να έρχεται ταχύτερα από όσο μας είχε συνηθίσει ως τώρα, ακόμα κι εμάς, τους ανθρώπους που κοντεύουμε να μπούμε στην τρίτη δεκαετία της ζωής μας.
Το δημόσιο πανεπιστήμιο, δε θα μπορούσε να μείνει εκτός αυτής της διαδικασίας. Τα γνωστικά αντικείμενα τρέχουν προς την πρόοδο (καμία αξιολογική εννοιοδότηση στον όρο) και οι μέθοδοι, τα εγχειρίδια και οι προσεγγίσεις της διάλεξης / διδασκαλίας, ακολουθούν με εξίσου φρενήρεις ρυθμούς. Αντίστοιχα, στην κοινωνία, οι οικονομικές και κοινωνικές - πολιτικές εξελίξεις ενός ολοένα και πιο παγκοσμιοποιημένου κόσμου, λαμβάνουν χώρα όλο και πιο αβίαστα - όλο και πιο βιαστικά.
Ας μου επιτραπεί λοιπόν, χάριν συντομίας και συνοχής, το λογικό άλμα, που καταλήγει στο γεγονός της επίδρασης παρομοίων παραγόντων και στις φοιτητικές ομαδοποιήσεις, είτε αυτές λέγονται παρατάξεις, είτε σχήματα, είτε πυρήνες. Ποιος είναι ο ρόλος τους σε μία τέτοια συγκυρία; Η άποψη του γράφοντος ολίγιστη σημασία έχει, αλλά θα παρατεθεί.
Καταρχάς, δόκιμο είναι μάλλον, να ανατρέξουμε στο εγγύτερο παρελθόν της υπόθεσης, ώστε να δούμε πώς νοηματοδοτείται η υφιστάμενη (περίπου) κατάσταση στον όμορφο και βραχύνου κοινωνικό μας θόλο. Μια συνοπτική αναφορά, θα μπορούσε, αν και αρκετά χονδροειδώς, να περιοριστεί στην πολυακουσμένη στερεοτυπική έκφραση των ευγενών μεταπολιτευτικών νοικοκυραίων: "Παρατάξεις; Μακριά παιδί μου από αυτές, είναι όλοι ίδια και επικίνδυνα κομματόσκυλα. Πάρε το πτυχίο σου ήσυχα και καλά." Άλλες, λιγότερο -ή περισσότερο- αδυσώπητες προσεγγίσεις, περιλαμβάνουν μεταβολές των επιθέτων ανάλογα με την ισχυρογνωμοσύνη του ομιλούντος.
Είναι όμως οι φοιτητικές ομαδοποιήσεις ο κερασφόρος σάτυρος που διαφθείρει τη φοιτητιώσα νεολαία, προς τη σατανική κατεύθυνση των εξεταστικών αποτυχιών και των χαμηλών επιδόσεων, ακόμη ακόμη και στην επ' αόριστον αναβολή της λήψης πτυχίου; Περιορίζονται οι ευθύνες τους σε πάρτυ, κείμενα, συγκεντρώσεις και εν τέλει κομματική στρατολόγηση;
Υπέρ της ετυμηγορίας των ρητορικών αυτών ερωτημάτων, βρίσκεται μια ευρεία (και συχνά όχι άδικα εφευρεθείσα) γκάμα επιχειρημάτων. Πράγματι, ο ως άνω θεσμός αποτελεί το έξαλλο σκίρτημα μιας μεταπολιτευτικής νεολαίας που είχε στερηθεί επί δεκαετίες τη φωνή της. Και, όπως τα περισσότερα απότομα δημοκρατικά ξεσπάσματα, που ακολουθούν μια περίοδο βαρύτατου ολοκληρωτισμού, φέρει σίγουρα μερικές από τις παθογένειές τους: Παρορμητισμό, ενθουσιασμό, ανάπτυξη πελατειακών δεσμών, συχνά ακλόνητη σύνδεση με τον κομματικό μηχανισμό, αθέμιτα μέσα για την επίτευξη του στενά παραταξιακού στόχου. Μειονεκτήματα που φυσικά ενυπάρχουν και στις κομματικές νεολαίες, αλλά και στα ίδια τα πολιτικά κόμματα.
Δυστυχώς, η εύλογη δυσπιστία των πολιτών (και των παιδιών τους) απέναντι στο διαμορφωμένο κλίμα, τείνει να πάρει πλέον μία μορφή συλλήβδην επιθετικής προς τους ανωτέρω θεσμούς θέσης, με συχνά υποβόσκουσες αντιδημοκρατικές πεποιθήσεις - εν αγνοία συχνά των ξεστομιζόντων τες. Παρατηρείται μία τάση "ποινικοποίησης" (sic) της συμμετοχής σε κόμματα ή σχηματισμούς, σα να μην είναι οι ίδιες αυτές οι οργανώσεις αναπόσπαστα κομμάτια της (αστικής) δημοκρατίας που με πάθος κατά τ' άλλα υπερασπίζονται οι επικριτές τους. Παραβλέποντας την παραπάνω σημαντική αντίφαση των μπερδεμένων επιτιθέμενων, μπορούμε να εστιάσουμε και σε άλλες αντιδημοκρατικές πρακτικές, που και με ευθύνη των έως τώρα δρώντων, έχουν οργιάσει: Απομαζικοποίηση του φοιτητικού κινήματος μέσω της ολίγιστης συμμετοχής στις Γενικές Συνελεύσεις, αλλά και -αρτίως- στις φοιτητικές εκλογές, ολοκληρωτικής απαξίωσης οποιασδήποτε φοιτητικής κινητοποίησης, με πλέον πρόσφατα τα παραδείγματα ολόκληρων φοιτητικών συλλόγων με χιλιάδες μέλη που αδυνατούν να εκδιώξουν, ή έστω a priori αποτρέψουν, καταλήψεις των σχολών τους από πολύ λίγες δεκάδες εξωπανεπιστημιακών.
Ποια είναι όμως η λύση γι' αυτή την αρκετά μελανή κατάσταση; Σίγουρα κανείς δε μπορεί να ισχυριστεί ότι διαθέτει τη μαγική φόρμουλα για οποιοδήποτε πολύπλοκο θέμα - όπως και αυτό. Ωστόσο, στα πλαίσια που αναφέρθηκαν στην αρχή, κάτι έχει αρχίσει να αλλάζει στο δημόσιο πανεπιστήμιο, μέσα στα πέτρινα χρόνια της οικονομικής, κοινωνικής, ηθικής, πολιτικής κρίσης. Οι φοιτητές τείνουν να επανοικειοποιηθούν το Δημόσιο Πανεπιστήμιο. Η προσέλευσή τους, δεν απαντά πλέον στο στερεότυπο των ελάχιστων παρακολουθούντων. Η διάρκεια σπουδών τους, επίσης καταρρίπτει το στερεότυπο του ''αιωνίου''. Υπάρχει πλέον ενδιαφέρον για το μάθημα, για την έγκαιρη απόκτηση των δεξιοτήτων που απαιτούνται για τη λήψη του πτυχίου. Δίδεται πλέον σημασία στη διατήρηση των υποδομών, στην προστασία του χώρου στον οποίον κοινωνικοποιούμαστε και δραστηριοποιούμαστε ακαδημαϊκά.
Ωστόσο, οι περισσότερες ομαδοποιήσεις κοιτούν με αμηχανία την αλλαγή του φοιτητικού lifestyle που επέρχεται με τις εξελίξεις. Η δεξιών καταβολών, περιορίζεται σε ένα ευρύ πελατειακό δίκτυο και σε αμφιβόλου αισθητικής κοινωνικές εκδηλώσεις που της εξασφαλίζουν οικονομική και πολιτική επιβίωση με υψηλά ποσοστά επί των ψηφισάντων. Οι αριστερόστροφοι σχηματισμοί, μοιάζουν εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε ένα μοντέλο φοιτητή-συνδικαλιστή που πεθαίνει υπό το βάρος της μετανεοτερικότητας και σε μία αμήχανη διερευνητική στάση απέναντι σε μία - για πρώτη φορά στην ιστορία τους - εθνική κυβέρνηση Αριστερών καταβολών. Ο Γκραμσιανός παρανομαστής, είναι κοινός: Το παλιό έχει πεθάνει, αλλά το νέο αργεί να γεννηθεί. Οι παλαιοί σχηματισμοί αδυνατούν πλέον να πατήσουν σταθερά, γιατί ακριβώς αυτό που τους στέργιωνε, τα πάθη της μεταδικτατορικής εποχής, και ο ρεβανσισμός των καταπιεσμένων έπειτα από δεκαετίες διωγμών, έχουν πλέον ξεθυμάνει.
Το καινούριο δεν ξέρουμε τί μορφή θα έχει. Μπορούμε όμως να υποθέσουμε ποια θα είναι μερικά από τα συστατικά του. Θα είναι η αξιοδότηση της γνώσης, θα είναι η όρεξη για δουλειά, κατάρτιση και ευημερία σε υγιές εργασιακό περιβάλλον. Θα είναι ενδεχομένως η ανάγκη για αξιοκρατία, για πολιτικοποίηση και για ουσιώδη, ουσιαστικό διάλογο. Τα κείμενα επί κειμένων, οι πολιτικάντικοι διαξιφισμοί ίσως δε θα έχουν θέση σε αυτό το "καινούριο". Σίγουρα όμως οι ομαδοποιήσεις θα μπορούσαν να διαδραματίσουν ένα ρόλο καθοριστικό: Αυτόν της ενεργέστερης, ακόμα κι από το ίδιο το διδακτικό προσωπικό, χρήσης του ακαδημαϊκού χώρου, για τον Άνθρωπο - Επιστήμονα και τις ανάγκες του. Με επιπλέον διαλέξεις, μαθήματα και αντιμαθήματα. Τέχνη, αισθητική, επικοινωνία και επικοινώνηση του όποιου πολιτικού μηνύματος στους νέους-σπουδαστές. Για τη σφαιρικότερη καλλιέργεια, την πλήρωση των αναλυτικών εργαλειοθηκών, για την αποφυγή της τεχνοκρατικοποίησης της εκπαίδευσης, για την παιδεία την ίδια. Κι αν όλα αυτά είναι και πάλι δορυφόροι του εκάστοτε κόμματος;
Γιατί όχι, θα μπορούσε να συμπληρώσει ο γράφων. Τα κόμματα, είναι εκείνοι οι άνθρωποι που τα αποτελούν. Και θα ανταπαντήσει με ένα άλλο ερώτημα:
Ποιος φοβάται τη δημοκρατία και τους θεσμούς της;
